Market fiyatlarında ciddi düşüşler olmadı

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Aralık ayında üretici ve market arasındaki fiyat değişimlerini ve 2021 yılı üretici ve market arasındaki fiyat değişimlerini değerlendirdi.
“Gıda fiyatlarını 2007 yılından bu yana yakından takip edip kamuoyuyla paylaşıyoruz” diyen Bayraktar, üretici market fiyatlarında, Aralık ayındaki değişimleri şöyle açıkladı:
“Aralık ayında, markette 43 ürünün 37’sinde fiyat artışı, 6’sında fiyat azalışı, üreticide ise 35 ürünün 24’ünde fiyat artışı, 8’inde fiyat azalışı meydana geldi. Üreticide 3 üründe fiyatlar değişmezken, markette fiyatı değişmeyen ürün olmadı.
Aralık ayında fiyatı en fazla artan ürün, marketlerde patlıcan, üreticilerde limon olurken, marketlerde fiyatı en fazla düşen ürün karnabahar, üreticide fiyatı en fazla düşen ürün marul oldu. Marketlerde fiyat düşüşü yüzde 14,33 oran ile en fazla karnabaharda görüldü. Karnabahardaki fiyat düşüşünü yüzde 8,03 ile portakal, yüzde 3,01 ile lahana, yüzde 2,27 ile marul, yüzde 1,39 ile havuç, yüzde 0,67 ile antepfıstığı takip etti.

“KURDAKİ DÜŞÜŞE RAĞMEN ARALIK AYINDA MARKET FİYATLARINDA CİDDİ DÜŞÜŞLER OLMADI.”
Aralık ayında üretici fiyatlarında, kırmızı mercimek, yeşil mercimek ve kuru incir fiyatında değişim olmazken, yüzde 19,57 azalmayla fiyatı en fazla düşen ürünün marul olduğunu belirten Bayraktar, şu bilgileri paylaştı:
“Maruldaki fiyat düşüşünü, yüzde 17,78 ile portakal, yüzde 14,09 ile karnabahar, yüzde 8,66 ile pırasa, yüzde 8,26 ile elma, yüzde 4,45 ile kuru fasulye, yüzde 4,44 ile nohut, yüzde 3,73 ile lahana izledi.
Aralık ayında, üretici fiyatlarında limon, salatalık, patlıcan, kuru soğan, süt, kuru kayısı, patates, yumurta fiyat artışında ilk sıraları aldılar. Üreticideki fiyat artışı limon çeşidi farklılığından kaynaklanmaktadır. Üreticilerimizin bu yıl Mayer çeşidi limonu dalında kaldı. Rekoltenin yüksek olması ve yeterli talebin oluşmaması üzerine, üretici işçilik maliyetlerini karşılayamayacağı için mayer limonu toplayamadı. Enterdonat limon çeşidinde Finike bölgesinde bu ay talebin oluşmamasından kaynaklı fiyat oluşmadı.
Kuru soğan ve patates depoya girdiği için, işçilik, depolama ve çuvallama maliyetleri fiyat artışında etkili oldu. Ödemiş bölgesinde patates piyasasında durgunluk yaşanmakta, tüccarlar alım yapamamaktadır.
Süt fiyatlarında; Ulusal Süt Konseyi tarafından Aralık ayı itibariyle artırılan çiğ süt tavsiye fiyatı etkili olmuştur. Yumurta fiyat değişimlerinde; yem fiyat zamları ve arz talep değişimi etkili olmuştur. Et fiyat değişimlerinde; yem fiyatlarına gelen zamlar ve arz talep değişimi etkili olmuştur.
Fiyatı düşen ürünlere baktığımızda marul, karnabaharda ve pırasada hasat edilen ürün miktarındaki artış fiyatta düşüşe yol açmıştır. Kuru fasulye, nohut ve elmada fiyat düşüşünde sezon ortalamasının alınmaya başlaması etkili oldu.
Portakal da bu yıl rekolte yüksek olması, Sulama Birliklerinin Temmuz ve Ağustos aylarında suyu kısıtlı vermesi sebebiyle boylamada sıkıntı olmuştur.
Girdi maliyetleri yükseldiği için narenciye üreticisi büyük sıkıntı yaşamaktadır. Üretici maliyetlerin altında satış yapıyor. Portakal ve Mandalina fiyatları geçen yıla göre düşük seyretmektedir. Geçen yıl Aralık ayı üreticide 3TL olan portakal, bu yıl Aralık ayı 1,85TL’ye satılıyor. Mandalina geçen yıl Aralık ayı üreticide 3,08TL iken bu yıl Aralık ayı 1,83TL’ye satılıyor.”
“ARALIK AYINDA ÜRETİCİ İLE MARKET ARASINDAKİ FİYAT FARKI 4 BUÇUK KATA YAKLAŞTI”
Bayraktar, ekim ayında üretici ile market arasındaki farkın 4 buçuk kata yaklaştığını vurguladı ve açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Aralık ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla mandalinada yüzde 330,60’ı bulurken, elmada yüzde 289, marulda yüzde 277,7, portakalda yüzde 258,92, kuru soğanda yüzde 242,22, pırasada yüzde 238,79 oldu.
Mandalina 4,3 kat, elma 3,9, marul 3,8, portakal 3,6 kat, kuru soğan ve pırasa 3,4 kat, yeşil fasulye 3,2 kat fazlaya tüketiciye satılmaktadır.
“ÜRETİCİ FİYATLARINDAKİ ARTIŞLARIN SEBEBİ GİRDİ MALİYETLERİNİN ARTMASI”
2021 yılında üretici fiyatlarına baktığımızda genel olarak görülen artışta en önemli etken artan üretim maliyetleri olduğunu belirten Bayraktar, açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Ürün bazında en fazla fiyat artışı patateste görüldü. Patates geçen yıl üreticide 80 kuruş iken bu yıl 3 lira 28 kuruştan satılmaktadır. Patates üretici fiyatında geçen yıla oranla yüzde 310 oranında artış yaşanmıştır. Geçen yıl pandemi sebebiyle tüketim yerlerinin kapalı olması sebebiyle patates üreticinin elinde kalmış ve TMO müdahalesi ile alım yapılmıştır. Geçen yıl ürünü elinde kaldığı için zarar eden üreticilerimizde fiyatlar bu yıl artış göstermiştir.
Bu yıl Ayçiçek yağı fiyatlarındaki hızlı artış en az ihtiyaç kadar üretmenin önemini bir kez daha göstermiştir. Bu yıl zeytinyağı market fiyatındaki artış maliyete bağlı olarak yüzde 45 düzeyinde gerçekleşmiştir. Ancak, ayçiçeği yağ fiyatları son bir yılda marketlerde yüzde 101 oranında artmıştır. Ayçiçek yağı fiyatlarındaki hızlı artışta üretim maliyetlerinin yanı sıra dünyada artan fiyatların ve yüksek dolar kurunun ithal maliyetleri artırması etkili olmuştur.
ÜRETMENİN GÜCÜNÜ ÖNEMSEMELİYİZ
“Gıda fiyat artışlarına engel olmak istiyorsak yarınları önceden görüp üretmenin gücünü daha fazla önemsemeliyiz” vurgusu yapan Bayraktar, şöyle devam etti:
“Doğru ürünü, tarımda en yeni teknolojileri kullanarak, en az alanda en fazla verimi alacak şekilde, yeter miktarda üretebilmeliyiz. Ekonominin ana sektörlerinden olan tarımda, ülkemiz için stratejik ürünleri belirleyebilmek, asgari stokları üretme kararlarını alabilmek, tarımda üretimin şeklini belirlemek, üretime makro düzeyde bakabilmek bu çerçevede plan ve program uygulamak önemlidir.”