Sessiz Katil Karbonmonoksit

Yozgat İl Sağlık Müdürü Dr. Fatih Şahin, ilk günlerini yaşamaya başladığımız kış aylarında gerçekleşen soba zehirlenmelerine karşı vatandaşlara uyarılarda bulundu.
Halk arasında soba zehirlenmesi olarak bilinen karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı dikkatli olunması gerektiğini ifade eden Yozgat İl Sağlık Müdürü Dr. Fatih Şahin, telafisi mümkün olmayan sonuçlar için uyarılarda bulundu.
Dr. Şahin, ülkemizde yaşanan gaz zehirlenmelerinin büyük bir bölümünü karbonmonoksit gazı zehirlenmelerinin oluşturduğunu ve bu nedenle halkın bu konuda bilgilendirilmesinin halk sağlığı açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. Karbonmonoksit gazının, kokusuz, tatsız, tahriş edici olmayan, yanıcı bir gaz olduğunu ve bu sebeple “sessiz katil” olarak tanımladığını da ifade eden Dr. Şahin, açıklamasında şu bilgilere yer verdi;
“Karbonmonoksit (CO); renksiz, tatsız, kokusuz, tahriş edici özelliği olmayan, kapalı ortamlarda bile hızlı bir şekilde birikebilen bir gazdır. Bu özelliklerinden dolayı ‘’sesiz katil’’ olarak bilinen CO gazı ülkemizde özellikle kış aylarında alçak basınçlı havalarda soba ve şofbenlerden sızarak zehirlenmelere yol açmaktadır.
2013 yılında BACA-DER tarafından yapılan araştırmada ülkemizde 2398 zehirlenme vakası olup bu vakaların %9’unun ölümle sonuçlandığı görülmüştür. Zehirlenme olgularının yaklaşık %63’ü soba, %30’u şofben, %7’si doğalgaz nedeniyle olur.
2014 yılından itibaren Karbonmonoksit zehirlenme ve ölüm vakalarının azaltılması/önlenmesi, güvenilir veri elde edilmesi, ilgili kurum ve kuruluşların görev ve sorumlulukların belirlenmesi, yapılacak çeşitli faaliyetlerle halkın farkındalığının artırılması amacıyla Akciğer Sağlığı ve Yoğun Bakım Derneği (ASYOD), Karadeniz Teknik Üniversitesi ile birlikte 81 İl Sağlık Müdürlüklerimiz ile 35 kurum ve kuruluşun görüşleri alınarak hazırlanan ve 2015-2019 yıllarını kapsayacak Türkiye Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Önlenmesi Programı ve Eylem Planı 27.01.2015 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.
24.03.2015 tarihinde ise ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla açılış toplantısı yapılmış ve eylem planı uygulanmaya başlanmıştır.
Türkiye Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Önlenmesi Programı ve Eylem Planı rehber kitabı hazırlanmıştır”.
KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMESİNDEN KORUNMAK İÇİN
Karbonmonoksit zehirlenmelerinden korunmak için alınacak önlemler hakkında da bilgi veren Dr. Şahin açıklamasını şu cümlelerle sonlandırdı;
“- Kullanılan her türlü ısıtma cihazının kalite belgesine sahip olup olmadığına, garantilerine ve garanti sürelerine dikkat edilmelidir.
– Kullanılan yakıtın standartlara uygunluğu kontrol edilmeli, izin belgesi olmayan satıcılardan kömür alınmamalıdır
– Soba yakılırken aşırı doldurulmamasına dikkat edilmelidir.
– Sönmekte olan sobaya asla tekrar tutuşması için güç yakıtları konulmamalıdır.
– Soba tutuşturulurken yakıtın üstten yanması sağlanmalı, soba alttan yakılmamalıdır.
– Bacalar standartlara uygun ve yalıtımlı olmalı, düzenli olarak yetkili kişilere temizletilmelidir.
– Dumanın geri tepmesini önlemek için bacaların en üst noktasının çatının en üst noktasından 1m daha yüksekte olması sağlanmalı ve baca şapkası mutlaka takılmalıdır.
– Konutlarda gaz kaçaklarına karşı uygun yerde dedektör bulundurulmalıdır.
– Kombi ve şofbenlerin baca bağlantılarını mutlaka projesine uygun şekilde ve yetkili kişilere yaptırılmalıdır. Bacalar yatak odalarından, merdiven sahanlığından, bina girişlerinden, havalandırma boşluklarından, çatı arasından, banyo ve tuvaletten geçirilmemelidir.
– Sobanın bulunduğu yer sürekli havalandırılmalıdır.
-Lodos esintisinin etkili olduğu süre boyunca gerekmedikçe soba yakılmamalıdır, yakıldığında ise gece yatmadan önce soba mutlaka söndürülmelidir.
Karbonmonoksit Zehirlenmelerinde kısa süre içerisinde tıbbi müdahale yapılmazsa, ölümle sonuçlanabilmektedir. Zehirlenme ve ölüm vakalarını sonlandırmak için koruyucu önlemler alınmalıdır.
Baş ağrısı, bulantı, nefes darlığı, bilinç kaybı gibi belirtiler görüldüğünde ve ortaya çıkan acil sağlık sorunlarında derhal 112 no’lu telefondan Acil Yardım Servisi aranmalıdır.”